Katılım Bankası Nedir? Çalışma Sistemi Nasıldır?

0 60

Katılım bankaları, faiz olgusunu bankacılığa katmadan, tasarruf sahiplerinin fonlarını reel sektöre kullandırarak, oluşan kar veya zararın tasarruf sahipleriyle paylaşılması esasına dayanan bir sistem etrafında çalışan bankalardır. Lira, dolar ya da Euro şeklinde toplanan fonlar, bireysel veya kurumsal finansman amacıyla kullandırabilir. Bu sistemde en temel kural faizsizlik olup, İslami ekonomik kurallar çerçevesinde faizi benimsemek istemeyen ülkeler bu sistemi benimseme yoluna gitmiştir. Bu tür bankacılığın ilk örneği altmışlı yılların başına Mısır’da görülmüştür.

Türkiye’deki Geçmişi

Türkiye’de 2005 yılına kadar Özel Finans Kurumu çerçevesinde (ÖFK) etkinliklerini sürdüren kuruluşlar, BDDK’nın bu tarihteki düzenlemesiyle Katılım Bankası adını aldılar. Katılım adının veriliş sebebi oluşan kar veya zarara katılma ilkesindendir. Türkiye’de katılım bankacılığının toplam bankacılık sistemi içindeki fon oranı 2002 yılında %1.83 oranındayken, günümüzde %5.5 civarında olup, belirlenen hedef doğrultusunda 2025 yılında %15’e çıkarılması planlanmaktadır. Şu an için sistemde beş katılım bankası bulunmakta olup, bunların ikisi kamuya aittir.

Katılım Bankası Çalışma Sistemi

Çalışma ilkesi; tasarruf sahiplerine yatırdıkları anaparayı doğrudan geri ödemek yerine, bunu reel sektördeki müşterisine satma, kiralama veya iş ortaklığı yoluyla kullandırarak oluşan karın veya zararın paylaşılmasına dayanır. Bu sistemin faizle mevduat toplayan klasik bankacılık sisteminden farkı, anaparanın üzerine vade nedeniyle konan bir miktar sabit paranın olmamasıdır. Katılım Bankacılığı, fon sahiplerine kesin bir gelir ödemesine söz vermez. Buna yatırılan anapara da dâhildir.

Sistem kar ve zararın paylaşılma ilkesine dayandığından belli oranlarda kar-zarar payı oranları belirlenmektedir. Bu oran günlük olarak belirlenmekte olup, halka açık bir şekilde ve genelde gazetelerde yayınlanmaktadır. Fondan kullanmak isteyen kişi bankaya yatırdığın anaparanın vade grubuna ve cinsine (TL-Dolar-Euro) bağlı olarak toplanan havuzdan kullandırılır. Bu işlem sonunda gerçekleşen kar-zarar ise sistemin çalışma ilkesi gereği havuza dağılmaktadır.

Kullandırılan Fonlar Nasıl Garanti Altına Alınıyor?

Katılım Bankası, havuzdan reel sektördeki şirketlere kullandıracağı fonu dağıtmadan önce, talep eden şirketin finansal durumunu incelemeye alır. Buna bağlı olarak firmanın kullanabileceği bir sınır belirler. Normalde, teminat olarak bankanın ve karşı tarafın ortak imzası yeterli olmaktadır. Bu yeterli gelmezse; ipotek, teminat mektubu vb. yöntemlere başvurabilmektedir.

Mevduat Faiz Oranlarıyla Nasıl Bir İlişkisi Var?

Kamuoyunda veya basın kuruluşlarında, katılım bankaları tarafından dağıtılan karların mevduat faizlerine yakın olduğu ve aslında bu tip bankacılıktan pek bir farkı olmadığını iddia etmektedirler. Bu tür yaklaşımlar, bilgi kirliliği olup, sistemin işleyişini bilmemelerinden geçmektedir. Sisteme göre katılım bankaları, diğer bankalar gibi vereceği faizi önceden belirlememekte olup, sistemde kullandırıldıktan sonra havuzdaki toplanan tutarı fon sahipleriyle paylaşmaktadır.

Katılım Bankası Nedir? Çalışma Sistemi Nasıldır?

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.